Cytologia
Dziedzina patologii o nazwie cytologia jest ściśle związana z histopatologią. Generalnie histopatolog analizuje fragmenty całych tkanek, podczas gdy cytolog zajmuje się pojedynczymi komórkami. Cytolog bada komórki pod bardzo silnym mikroskopem i zwraca uwagę na ich kształt, tempo podziału i długość życia. Komórki zmienione nowotworowe zwykle rozmnażają się w szybszym tempie od zdrowych komórek. Bardzo ważnym zadaniem cytologii jest przesiewowe badanie (tak zwany screening) określonych typów komórek w celu wykrycia nowotworu. Badaniom screeningowym podlegają pacjenci z grup podwyższonego ryzyka zachorowalności na przykład na różne formy raka. Rutynowo wykonuje się badania cytologiczne komórek pobranych z szyjki macicy, czyli tak zwanego wymazu. Jeśli pierwsza pobrana próbka wymazu (śluzu szyjki macicy) wygląda nieprawidłowo, lekarz może l zadecydować o pobraniu kolejnej próbki i ponownym przestaniu jej do laboratorium w celu wykonania badania cytologicznego. Cytolodzy zajmują się także badaniem plwociny przy podejrzeniu raka płuc oraz moczu przy podejrzeniu raka pęcherza moczowego.